◾ तक्रारींचे निवारण होत नसल्याचा शेतकऱ्यांचा आरोप
पालघर दर्पण: रमेश पाटील
वाडा: डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ अंतर्गत कृषी संशोधन केंद्र पालघर हे एकमेव शासकीय कृषी संशोधन केंद्र पालघर जिल्ह्यात कार्यरत आहे. येथे कृषी संशोधन आणि विस्ताराचे कार्य चालते. मात्र पालघर जिल्हा अस्तित्वात आल्यापासून गेल्या सहा वर्षांत या ठिकाणी शेतपिकांवरील किडरोग उपाय योजना करण्यासाठी तसेच नवनवीन पिकांच्या जाती विकसित करण्यासाठी या संशोधन केंद्रात शास्रज्ञच नाहीत. यामुळे येथील कृषी संशोधन केंद्र रिकाम्या खुर्च्यांचे कार्यालय बनले आहे.
शेतकऱ्यांना बियाणे पुरविणे, शेतकऱ्यांना शेतीविषयक मार्गदर्शन करणे, पिकावरील कीड आणि रोगांबद्दल मार्गदर्शन करणे, त्यांच्या बियाण्याबाबतीत तक्रारींचे निवारण करणे इत्यादी कामे कृषी संशोधन केंद्र कार्यालयातून केली जातात. मात्र गेल्या सहा वर्षांपासून पालघर येथील संशोधन केंद्रावर भात पैदासकार, वनस्पती रोग शास्त्रज्ञ, चारसुत्री पीक शास्त्रज्ञ इत्यादी महत्वाच्या शास्त्रज्ञांची पदे रिक्त आहेत. जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या भात आणि इतर पिकांबाबतच्या भेसळ आणि किडरोग याबाबतच्या तक्रारींचे योग्य ते निवारण होत नाही. पालघर जिल्ह्यात भात हे एकमेव पीक मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते. या पिकासाठी बाहेरुन आलेले हायब्रीड महागडे वाणांचे बियाणे शेतकरी खरेदी करतात. मात्र येथील शेतकऱ्यांसाठी कुठलेही स्थानिक नवीन भाताच्या वाणांचे संशोधन झालेले नाही.
पालघर जिल्ह्यातील मुख्य पीक भात असल्याने आणि आधीच भातशेती तोट्यात असल्याने शेतकरी कठीण परिस्थिती कर्ज घेऊन विविध बियाणे निर्मात्या कंपन्यांकडून बियाणे खरेदी करतो. हे बियाणे शेतात लावल्यानंतर पिकातील भेसळ, निकृष्ठ उगवण, कीड आणि रोग यांचा प्रादुर्भाव होऊन पिकाचे नुकसान होते. त्यावेळी हे शेतकरी कृषी विभागाकडे तक्रार करतात. त्यानंतर त्या तक्रारींच्य अनुषंगाने कृषि विभाग, पंचायत समिती आणि कृषी संशोधन केंद्र पालघर येथील संबंधित शास्त्रज्ञ यांची समिती तयार करून शेतकऱ्यांच्या शेतावर त्या पिकाची तपासणी केली जाते. परंतु कृषी संशोधन केंद्र पालघरकडे मागील सहा वर्षांपासून संबंधित विषयातील विषय तज्ञ उपलब्ध नसल्यामुळे शेतकऱ्यांच्या तक्रारींचे योग्य ते निवारण होत नाही.
शेतकऱ्यांच्या तक्रारींचे निवारण होत नसल्याने झालेल्या नुकसानीचा योग्य तो मोबदला शेतकऱ्यांना मिळत नाही. पालघर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना कृषी संशोधन केंद्राने वा-यावर सोडल्याची भावना शेतकऱ्यांमध्ये आहे. या जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांमध्ये कृषी संशोधन केंद्र पालघर आणि डॉ. बाळासाहेब कोकण कृषी विद्यापीठ यांच्या कामकाजाबाबत तीव्र नाराजी आणि संताप व्यक्त होत आहे.
दरम्यान शेतीबाबत समृद्ध असणाऱ्या पालघर जिल्ह्यात भात, चिकू, नारळ व भाजीपाल्याचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन घेतले जाते. येथील शेतीला अधिक फायदेशीर ठरावे यासाठी जिल्ह्यात कृषी महाविद्यालय उभारण्याची आवश्यकता असल्याने तशी मागणी गेल्या अनेक वर्षांपासून करण्यात येत आहे. राज्य सरकारमध्ये कृषिमंत्री म्हणून कार्यरत असणारे दादा भुसे यांच्याकडेच पालघर जिल्ह्याचे पालकमंत्री पद आहे. त्यामुळे त्यांनी या मागणीचा विचार करून पालघर जिल्ह्यासाठी कृषी महाविद्यालय मंजूर करावे, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून करण्यात येत आहे. तसेच येथील विविध विभागांतील कृषी शास्त्रज्ञ ही रिक्त पदे भरण्यात यावीत अशी मागणी येथील शेतकरी वर्गाकडून केली जात आहे.
